• • Proiektuko zenbait bazkidek birgaitze energetikoan eta hiri-berroneratzean laguntzeko bi saiotan parte hartuko dute. GBCEk antolatutako Sostenibilidad XL kongresuaren barruan kokatzen da jardunaldia.

BIRTUOSS-Opengela proiektuak bere azken ekitaldia ospatuko du datorren ekainaren 10ean Alcalá de Henareseko Unibertsitatean (Madrilen), Green Building Council Espaniak (GBCE) antolatutako Sostenibilidad XL kongresuaren barruan. Hitzordu horretan, birgaitze energetikoaren eta hiri-berroneratzearen inguruan urte hauetan lortutako emaitza eta ikaskuntza nagusiak partekatuko dira, eta sektoreak dituen erronkei eta aukerei buruz eztabaidatuko da.

Testuinguru honetan, Opengelak birgaitze energetikoan eta hiri-berroneratzean laguntzeko bi saiotan parte hartuko du. Lehena, “Nola lagundu auzo ahulei? Hiria berroneratzeko leihatila bakarrak Opengela”, 11:15etan izango da 3. aretoan, eta parte hartuko dute: Ana Telleria, Eusko Jaurlaritzako Auzoak Berroneratzeko eta Hiri Agendako zuzendaria;  Rufino Hernández, CAVIAR EHUkoa; Juan Antonio Gascón, ACLIMAkoa, eta Alejandro López Parejo, EMVS Getafekoa. Andoni Hidalgok moderatuko du, Gabineteseis-en ordezkari gisa.

• • Zurbaran-Arabellak, Osintxuk eta Mendeluk hurbileko bulegoak izango dituzte, beren auzoen berroneratzea bultzatzeko.
  • Hiri-berroneratzeko euskal sareak aurrera doa, Andonaegiko (Pasaia), Txaramako (Leaburu), Beraungo (Errenteria) eta Aramotzeko (Durango) proiektuak modu arrakastatsuan amaitzen diren bitartean. 

Opengela hurbileko bulego-sareak, Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza eta Hiri Agenda Saila buru duela, Euskadin duen presentzia indartu du, egoitza berriak irekiz Zurbaran-Arabellan (Bilbo), Osintxun (Bergara) eta Mendelun (Hondarribia). Eremu horietan, etxebizitzen eta hirien berroneratzeak paper estrategikoa dute, herritarren bizi-kalitatea hobetuz eta auzo irisgarriagoak eta gizartean egokituagoak lortuz.

Bilbon, ‘opengela’ berriak Uribarriko barrutian kokatutako Zurbaran eta Arabella auzokoei emango die zerbitzua. Bulegoak arreta berezia eskainiko die irisgarritasuna eta energia-eraginkortasuna hobetzeko lehentasunezko beharrengatik 1.739 etxebizitza osatzen dituzten 134 eraikini. Hala ere, berroneratzearen kudeaketa 719 eraikinetara eta 12.000 etxebizitza baino gehiagotara zabaltzen da barruti osoan.

Auzo horietan dagoen orografia konplexuak hiriko beste gune batzuekiko lotura oztopatzen du eta eguneroko irisgarritasuna zailtzen du. Hori dela eta, auzo-bulegoa funtsezko tresna da laguntza teknikoa eta administratiboa auzo-komunitateetara hurbiltzeko. Helburua da errehabilitazio-prozesuak erraztea, arreta hurbila, jarraitua eta komunitate bakoitzaren beharretara egokitua eskainiz.

Bergarako Osintxuko ‘opengela’ ere martxan da, 12 atari eta 102 etxebizitza berritzeko. Auzo honek gizarte- eta hiri-eraldaketa handia izan du XX. mendeko industrializazioaz geroztik, eta etxebizitza-parke oso anitza eratu du, non eraikin zaharrak eta birgaitze-lan sakonak behar dituzten eraikin zaharkituak baitaude.

Proiektuaren garapena bultzatzeko eta auzoko bizilagunekiko hurbiltasuna indartzeko, Txuringo taberna-jatetxe zaharra jarri da bulegoaren egoitza gisa. Lokal hori auzoko plazaren ondoan dago, eta aukera emango du auzotarren arreta zentralizatzeko eta berroneratze-prozesuari lotutako jarduerak bideratzeko.

Bestalde, Mendelun, Hondarribian, auzoaren hainbat bizitegi-eremutan garatuko da esku-hartzea, askotariko eraikuntza-tipologiak eta auzo-errealitate desberdinak konbinatuz. Jarduerak Mugondo, Planetak, Baserriak, Sauraenea, San Isidro eta Eskapatxulo guneak hartzen ditu, eta horrek aukera ematen du inguruko etxebizitza-parkean modu integralean lan egiteko. Bulegoa Mendelu Enea gunean kokatuta dago, eta herritarrei arreta hurbila eta jarraitua eskaintzen die. Hala, auzo-komunitateei laguntzen die zaharberritze-prozesuetan, irisgarritasuna hobetuz eta etxebizitzen energia-eraginkortasuna sustatuz.

Bulegoen itxiera errehabilitazio- eta berroneratze-prozesuak amaitu ondoren

Irekiera berri horiekin batera, bulego batzuek beren jarduera amaitu berri dute, sortu zirenean zituzten errehabilitazio- eta hiri-berroneratzep roiektuak osatu ondoren.

Andonaegi (Pasaia), Txarama (Leaburu), Beraun (Errenteria) eta Aramotz (Durango) bulegoen kasua da hori, auzo-komunitateei laguntzeko prozesuak amaitu eta eremu horietako bakoitzean aurreikusitako jarduerak arrakastaz gauzatu ondoren itxi baitira.

Itxiera horiek Opengela ereduaren aldi baterako eta hurbileko izaeraren erakusgarri dira. Eredu hori hiri-berroneratzeko proiektuen garapenean auzo bakoitzaren behar zehatzei erantzuteko sortu zen, hasierako informazio- eta aktibazio faseak landuz, obrak eginez eta berronertaze-prozesuak amaituz.

• Txotena (hiru atari) eta Irumineta (lau atari) kaleetako etxebizitzek 12 m²-ko terrazak dituzte, eta, hala, % 30 handitzen dute espazio erabilgarria.

Bilboko Otxarkoaga auzoko 84 etxebizitza terraza berriekin handitu dituzte, Opengela hiri-berroneratze programaren barruan. Esku-hartzea Bilboko Udal Etxebizitzak erakundeak garatu du, eta dimentsio txikiko pisuen bizigarritasuna hobetzea du helburu, birgaitze-irtenbide berritzaileen bidez.

Kaltetutako eraikinak Txotena (hiru atari) eta Irumineta (lau atari) kaleetan daude. Terraza berriek 12 metro karratu inguru dituzte, eta etxebizitza bakoitzaren espazio erabilgarria %30 inguru handitzen dute. Jarduera hau Opengelako Orain Otxar berroneratze-proiektuan sartzen da.

Europar Batasunak finantzatu du proiektua, Next Generation EU funtsen bidez, Espainiako Gobernuaren Berreskuratze, Eraldaketa eta Erresilientzia Planaren barruan, eta Eusko Jaurlaritzaren eta Bilboko Udalaren ekarpenak ere jaso ditu.

Jarduera honek Opengelako estrategia indartzen du, Euskadiko auzo ahuletan energia-eraginkortasuna, irisgarritasuna eta bizi-kalitatea hobetzeko.

• C/2025/6438 komunikazioan sartu da, auzoei eta etxebizitzei laguntza integrala emateko ereduagatik.

Europako Batzordearen C/2025/6438 Komunikazioak, joan den abenduan argitaratuak, orientabideak ematen dizkie estatu kideei eraikinen energia-eraginkortasunari buruzko Europako zuzentaraua (EPBD) nola aplikatu eta etxebizitza-parkearen eraginkortasuna nola hobetu jakiteko. Esparru horretan, Opengela proiektua aipatzen da praktika inspiratzailearen adibide gisa. Hala, honako hau aipatzen du: “Euskadiko Opengela proiektu pilotuak aholkularitza eta laguntza eskaintzen die auzoei energiarekin zerikusia duten gaien alderdi administratibo, tekniko eta finantzarioei buruz, baina baita beste gai egoki batzuei buruz ere, hala nola desgaitasuna duten pertsonentzako irisgarritasunari buruz”.

Leihatila bakarreko zerbitzuaz gain, dokumentuak adierazten du Opengelak «Euskal Autonomia Erkidegoko eraikin guztien mapa energetiko baten lineako tresna bat» garatu duela, eta tresna horrek «berrikuntza-planak egiten laguntzeko esparru integratu bat» eskaintzen duela, «maila askotako inplikazio finantzarioen estimazioekin osatua: nazionala, eskualdekoa, auzokoa eta etxebizitza indibidualekoa». Tresna horrek aukera ematen du, halaber, «beharrak detektatzeko, eraginkortasun gutxien duten eraikinak identifikatzea barne», eta abiapuntu gisa balio du eraikin bakoitzak bere energia-berrikuntzako beharrak zehazteko.

Europako Batzordeak etxeetako aholkularitza-praktikei buruzko atal batean sartu du esperientzia hori, eta Opengela eredu inspiratzailea dela aitortu du Europako beste eskualde batzuentzat, eraikinen berrikuntza energetikoa bizkortzea baitute helburu.

Dokumentu osoa hemen.

2023ko irailaz geroztik, BIRTUOSS proiektu europarrak Opengela eredua garatzen du, aurreko proiektu batean sortua (HIROSS4all, Horizon 2020 programak finantzatua) eta gizarte, ekonomia eta ingurumen alderdietan sakontzen duena. Gainera, eraikinen birgaitzea auzo bakoitzaren hiri-berroneratzera bideratzeko formulak aztertzen ditu.

Izan ere, azken urteotan, Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza eta Hiri Agenda Saila buru duen eredu hori hazi egin da, Euskadiko 21 udalerritako 25 auzotan ezarri arte, eta 2.800 etxebizitza hobetzeko aukera ematen ari da. Eta, bulego-sarea autonomia-erkidego osoko udalerrietara zabaltzen ari den aldi berean, BIRTUOSSek living lab bat garatu du TorreUrizarren, Bilbon, saiakuntza-banku gisa erabili baita Europako proiektu horren aurrerapenak esperimentatzeko.

Gonzalo Loza kazetariak gidatutako bideo berri honek erakusten du obrak auzoan eta etxebizitzetan izan duten bilakaera, baita auzotarrentzako leihatila bakarraren balioa ere. Era berean, TorreUrizarreko bizilagun baten, Marina Hornazabal auzo horretako opengelaren arduradunaren, Yolanda Diez Bilboko Udaleko Etxebizitza zinegotziaren eta Ana Telleria Eusko Jaurlaritzako Auzoak Berroneratzeko eta Hiri Agendako zuzendariaren testigantzak jasotzen ditu.

Eusko Jaurlaritzarekin batera, partzuergo publiko-pribatu batek bultzatzen du Europako proiektua. Partzuergo hori honako hauek osatzen dute: Energiaren Euskal Erakundea (EEE), Bilboko Udal Etxebizitzak (VVMM), Ingurumeneko klusterrak (Aclima), Eraikuntzakoak (Build:Inn) eta Ezagutza eta Teknologiakoak (GAIA), Euskal Herriko Unibertsitateko CAVIAR ikerketa-taldea (EHU), EDE Fundazioa, Ciclica kooperatiba (karbonogabetze estrategietan espezialista), finantzaketan (GNE Finance), komunikazioan (Gabineteseis) eta Europako gaietan (Zabala Innovation) adituak diren enpresek, eta halaber, Europako bi erakunde, Fedarene (Energia eta Ingurumenerako Agentzien eta Eskualdeen Europako Federazioa) eta Espainiako Eraikuntza Jasangarrirako Kontseilua (GBCe).

Albiste bikaina Opengelarentzat!

Gure proiektua Europako Batzordearen «Giving LIFE to Europe ‘s clean energy transition» argitalpenean agertzen da, eta «One-Stop Shops for Building Renovation» atalean nabarmentzen diren hiru adibideetako bat da.

Dokumentua European Energy Efficiency Financing Coalition erakundearen 2. mahai-inguruan kaleratu zen, Dan Jørgensen komisarioak aurkeztuta.

Harro egoteko modukoa da ikustea gure lanak nola laguntzen duen Europako energia-trantsizio garbian!

Opengela protagonista izan da hainbat hedabidetan azken asteotan. Hona hemen laburpen bat:

‘La Ventana Euskadi’-k (Cadena SER Euskadi) Opengelari buruzko erreportaje zabala eman berri du. Bertan izan dira Denis Itxaso Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza eta Hiri Agendako sailburua, Otxar Opengela eta Debegesako ordezkariak eta TorreUrizarreko bizilagun bat. Osorik entzun dezakezu hemen.

Abenduaren 12an, ostirala, AVSk eta AVS Euskadik antolatutako Hiria Birgaitzeko, Berroneratzeko eta Berritzeko Urteko Jardunaldien barruan, ‘Hiri-birgaitze eta -berroneratzearen eremuko berrikuntza-proiektuak’ mahai-ingurua gauzatu zen. Bertan parte hartu zuten Ana Telleriak, Eusko Jaurlaritzako Auzoak Biziberritzeko eta Hiri Agendako zuzendaria eta BIRTUOSS (Opengelaren parte) proiektu europarraren liderrak, eta Miguel Segoviak, GBCEko (Green Building Council Espainia) Politiken koordinatzailea eta proiektuko bazkideak.

Telleriak nabarmendu zuenez, Opengela programaren ardatz nagusia auzo-bulegoak dira, hurbileko espazio gisa sortuak, non laguntza eskaintzen baitzaie herritarrei beren eraikinen eta inguruen birgaitzeari buruzko erabakiak hartzeko. Hiri-kalteberatasunaren inbentarioaren garrantzia azpimarratu zuen; are protagonismo handiagoa izango du, hurrengo diru-laguntzen programen oinarri bihurtuko baita. Telleriak azpimarratu zuen maila anitzeko gobernantza funtsezkoa dela egungo erronkei aurre egiteko, tokiko administrazioen, autonomikoen, estatalen eta europarren arteko lankidetzan oinarritua, baita konfiantzan, diagnostiko zabal batean eta politika publikoak auzoetara hurbilduko dituen ikuspegi ez-instituzionalean ere.

Galderen txandan, Telleriak errehabilitazioko tresna guztiak sistema koherente bakar batean integratzeko erronkan jarri zuen arreta, leihatila bakarrak herritarrentzat erreferentzia argi bezala jarduteko. Askotariko informazioa eskainiko duen espazioa, baina mezu ulergarri eta lerrokatuarekin, erabaki informatuak hartzea erraztuz eta auzotar eta auzo-kontzientzia indartuz, sentsibilizatzeko, konfiantza sortzeko eta beldurrak murrizteko funtsezkoa.

Bestalde, Miguel Segoviak nabarmendu zuen GBCEk eraikuntza-sektorea eraldatzeko laguntzaile gisa duen zeregina, eta eraikinen jasangarritasuna ebaluatzeko tresnak garatzen, irtenbide teknikoak sortzen eta hitzaldi, konferentzia eta ikastaroen bidez dibulgatzen egiten duen lana nabarmendu zuen. Halaber, EU Peers komunitatea bezalako ekimenen garrantzia nabarmendu zuen, birgaitze-prozesuko eragileak integratzera eta laguntzera bideratuta dagoena, Espainian 75 erakunde baino gehiagorekin eta Europan 400 baino gehiagorekin. Proiektu horretan, GBCEk modu aktiboan laguntzen du birgaitze-agentea zehazten, birgaitze-bulegoak bultzatzen eta politika publikoetan eta arau-esparruetan eragiten, eta Estatuan eta Europan gero eta sendoagoa den sektore baten oinarriak ezartzen ditu.

Segoviak sektorearen erronka handienetako bat ere jorratu zuen: nola sentsibilizatu herritarrak birgaitzearen inguruan. Narratibetan ahalegin koordinatua egin behar dela adierazi zuen, pertsonentzat funtsezkoak diren gaiekin lotuz, hala nola erosotasunarekin, osasunarekin, bizi-kalitatearekin, segurtasunarekin edo autonomiarekin, klima-aldaketaren aurreko erresilientzia ahaztu gabe. “Benetako komunikazio-kanpainak behar ditugu, mezu koherenteekin eta sektore osoak partekatuta”, adierazi zuen.

Mahaiak agerian utzi zuen hiri-birgaitzearen berrikuntza ez dagoela soilik irtenbide teknikoen mende, baizik eta gobernatzeko, komunikatzeko eta herritarrei laguntzeko modu berrien eraginpean ere bai, horiek baitira Opengela bezalako proiektuen funtsezko oinarria.

Jardunaldietan, BIRTUOSSeko beste bazkide batzuek ere parte hartu zuten, hala nola Cíclicak (Ander Bilbaoren bitartez). Programan, Gasteizko Zaramaga auzora egindako bisita bat ere gehitu zen; izan ere, Opengela programako hurbileko bulego batek dinamizatzen ditu hiria berroneratzeko lanak, eta Txari Vallejo Bilboko Udal Etxebizitzen arkitektoa ere bertan izan zen.

GAIAk eta Bilboko Udal Etxebizitzak erakundeak, BIRTUOSS (Opengela) proiektu europarraren bazkideak, INBUILT proiektuaren hainbat ordezkari jaso zituzten joan den azaroaren 25ean Torre Urizarreko ‘living lab’-ean. Proiektu hau Université Côte d’Azur-ek koordinatzen du eta 16 bazkidek osatzen dute. Eraikuntza-produktu eta -sistema berritzaileak garatzen ari da eraikinen karbono-aztarna nabarmen murrizteko.

Ordezkaritzak zuzenean ezagutu zuen nola Opengelari lotutako euskal ekimenak INBUILTen ikuspegiarekin bat datozen eta nola auzoaren birgaitze integraleko eredu bat garatzen ari diren: berrikuntza sistemikoa, inklusiboa eta pertsonengan zentratua. Bisitan, Euskadin aplikatzen den leihatila bakarreko ereduaren funtzionamendua aurkeztu zen. Eredu honek aholkularitza teknikoa, soziala, juridikoa eta finantzarioa konbinatzen ditu, eta MAS Opengela bezalako finantza-mekanismoak ditu kalteberatasun ekonomikoko egoerei erantzuteko eta pobrezia energetikoari aurre egiteko.

Era berean, ereduaren bilakaera azaldu zen Bilboko auzoko ‘living lab’-aren bidez, zeinak ikuspegiaren irismena zabaltzen baitu digitalizazioa, eraikinen pasaporteak, soluzio industrializatuak, energia berriztagarriak eta naturan oinarritutako soluzioak (SBN) integratuz, auzo mailan modu egituratuan esku hartzeko aukera ematen duten gobernantza esparruekin batera.

Torre Urizarrera egindako bisitan, INBUILTeko bazkideek ingurune erreal batean printzipio horiek nola aplikatzen diren ikusi ahal izan zuten: eskala handiko esku-hartzea, berrikuntza teknikoa, herritarren parte-hartzea eta ingurumen-hobekuntzak konbinatzen dituena, auzotarren ongizatea indartzera bideratuta. Esperientziak INBUILT proiektua etorkizunean ustiatzeko erreferentzia baliotsuak eman zituen, batez ere gobernantzan, gizarteratzean eta SBN integrazioan.

Jardunaldiak agerian utzi zituen proiektuen arteko sinergiak, eta indartu egin zuen Opengelak Europan duen zeregina, birgaitze jasangarrirako, inklusiborako eta auzoan oinarritutako birgaitzerako erreferentzia-eredu gisa.

BIRTUOSS proiektuak, Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza eta Hiri Agenda Saila buru duela, Euskadiko 25 auzotan dagoeneko aplikatzen den hiri-berroneratzeko eredu bat jarri du martxan.