Menú
Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza eta Hiri Agenda Saila buru duen 14 erakunde publiko-pribatuk osatutako partzuergoak garatutako LIFE22-CET-BIRTUOSS proiektu europarrak bere ondorioak aurkeztu ditu gaur, hiru urteko lanaren ondoren. Horrela, arrakastaz amaitu da Opengela programaren sendotze- eta eskalatze-prozesua, Euskadiko hiri-birgaitze eta -berroneratze integraleko prozesuetan herritarrei laguntzen dien hurbileko bulego-sarea.
Ekimen horren bidez, aurreko europar proiektu batekin, HIROSS4all (Horizon 2020 programak finantzatua) izenekoarekin, 2019an hasitako ibilbidea sendotu da. Proiektu horri esker, Opengelako lehen bi bulego pilotuak abian jarri ziren Txontan (Eibar) eta Otxarkoagan (Bilbo), eta auzo-komunitateei laguntza integrala eskaintzeko eredu berritzaile bat balidatu zen. Esperientzia aitzindari hartan oinarrituta, BIRTUOSSek sarearen lurralde-hedapena bultzatu du, Euskadiko 28 auzotan kokatuta dauden 25 bulegoetara arte. Hala, hiri-birgaitzearen eta berroneratze energetikoaren zerbitzura dagoen egitura egonkor bat sendotu da.
Ekimen horren emaitzak eta ikaskuntzak aurkeztu ditu Eusko Jaurlaritzako Auzoak Berroneratzeko eta Hiri Agendako zuzendari Ana Telleriak proiektuaren azken ekitaldian, Alcalá de Henares Unibertsitateko Arkitektura Eskolan, Green Building Council Espainiak (GBCE) antolatutako Sostenibilidad XL kongresuaren barruan.
Aurreikusitako helburuak gainditzen dituzten emaitzak
Proiektuaren azken datuek adierazten dutenez, ekimenaren hasieran definitutako adierazle estrategiko guztietan aurreikusitakoa baino gehiago bete da. Opengela sarea hazi egin da azken hiru urteotan, eta hurbileko 21 bulego berri ireki ditu, hasieran aurreikusitako hamarren bikoitza baino gehiago. Halaber, sareak egindako jarduerei esker, 2.125 etxebizitza berronetatu egin dira, eta 4.888 pertsona zuzenean izan dira horren onuradun.
Ekonomiaren ikuspegitik, proiektuak 175,96 milioi euroko zuzeneko inbertsioa mobilizatu du, hasieran aurreikusitako 120 milioien gainetik.
Ingurumen-emaitzek agerian uzten dute, halaber, egindako jardueren eragina. Sustatutako esku-hartzeei esker, urtean 25.480 MWh baino gehiagoko energia-aurrezpena lor daiteke, eta urtean 4.924 tona karbono dioxido gutxiago igorriko lirateke.
Era berean, proiektuak 38 enplegu zuzen sortu ditu, ekimenaren barruan garatutako jarduerekin lotuta. Eta auzoetan bero uhartea arintzeko naturan oinarritutako soluzioak landu dira.
TorreUrizar, laborategi bizia eta auzotarren parte-hartzea klabe
Proiektuaren esperimentazio gune nagusia Bilboko Irala auzoan dagoen TorreUrizar ‘living lab’-a izan da. Ricardo Bastidak 1919an eraiki zuen bizitegi-multzo historiko hori, eta 25 ataritan banatutako 264 etxebizitzak osatzen dute. Irisgarritasun orokorrarekin, energia-eraginkortasunarekin, hiri-birnaturalizazioarekin eta energia berriztagarrien integrazioarekin lotutako irtenbide berritzaileak probatzeko balio izan du. Eta, betiere, auzotarren parte-hartze aktiboarekin.
Egindako jarduketek barne hartu dituzte isolamendu termikoa hobetzea, estalkiak eta arotzeriak berritzea, instalazio fotovoltaikoa eta kanpoko espazioen gaineko jarduketak, bero-uhartearen efektua murrizteko eta ingurunearen ingurumen-kalitatea hobetzeko.
Horrela, TorreUrizarren lortutako lehen emaitza konparatiboek birgaitzearen eragin positiboa berresten dute. 26 etxebizitzatan egindako monitorizazioak erakusten duenez, esku-hartzeen ondoren, neguko barneko batez besteko tenperatura 18,8 °C-tik 20,4 °C-ra igo da, eta nabarmen hobetu ditu egoiliarren erosotasun-baldintzak.
Gainera, proiektuaren ikaskuntza nagusietako bat pertsonak errehabilitazio-prozesuen ardatzean jartzearen garrantzia izan da. Opengela ereduak erakutsi duenez, etengabeko komunikazioa, hurbileko laguntza eta konfiantza sortzea faktore erabakigarriak dira bizitegi-inguruneetan jarduera konplexuak bultzatzeko.
TorreUrizarren garatutako esperientziak proiektuaren dimentsio sozial hori islatzen du. Prozesuan zehar 4.789 pertsonari eman zaie arreta, 2.000 informazio-ekintza baino gehiago egin dira atez ate, eta 21 auzo-batzar egin dira. Alderdi horiek indartu egin dute komunitatearen inplikazioa erabakiak hartzeko orduan.
Proiektuan jasotako esperientziak indartu egiten du konponbide teknikoak eta parte-hartze aktiboko estrategiak, kalteberatasunari arreta jartzea eta erakundeen arteko koordinazioa konbinatzeko beharra, hiri-eraldaketako prozesuen arrakasta bermatzeko.
Auzoen zerbitzura dagoen sare sendoa
Proiektu europarrak Opengela eredua lurralde mailan hedatzea bultzatu du leihatila bakarreko sare baten bidez. Leihatila horiek aholkularitza teknikoa, ekonomikoa, administratiboa eta juridikoa eskaintzen dute, eta jabeen komunitateei laguntzen diete lehen kontsultatik hasita obrak amaitu arte.
Bulego horiek, gainera, administrazio publikoen, profesionalen eta gizarte-eragileen arteko koordinazioa errazten dute, prozesu konplexuak sinplifikatuz eta auzo-komunitateei erabakiak hartzen lagunduz.
Ereduaren oinarria da maila anitzeko gobernantza, jakintza-alor anitzeko taldeak eta arreta pertsonalizatua konbinatzea, arreta berezia eskainiz auzo kaltetuei eta birgaitze-prozesuei ekiteko zailtasun handienak dituzten pertsonei.
Europara ailegatzeko helburua duen eredua
Proiektuaren ondorioen arabera, hurbileko bulegoek edo leihatila bakarrek zeregin erabakigarria izan dezakete Europako etxebizitza-parkearen birgaitzea bizkortzeko eta Europar Batasunaren klima- eta energia-helburuak betetzen laguntzeko.
Ikasitako ikasgai nagusien artean, nabarmentzekoak dira maila anitzeko gobernantzaren garrantzia, erakundeen arteko koordinazioa, jakintza-alor anitzeko taldeak izatea, zaurgarritasun-egoerei arreta ematea eta herritarrek prozesu osoan parte hartzea.
Euskadin garatutako esperientziak agerian uzten du, gainera, ez dagoela irtenbide bakar bat lurralde guztietarako. Berroneratze-programen eraginkortasuna auzo bakoitzaren gizarte-, hiri- eta antolaketa-ezaugarrietara egokitzeko duten gaitasunaren araberakoa da, eta, aldi berean, lankidetzarako eta laguntza teknikorako esparru egonkorrak mantentzen dituzte.
Hori dela eta, proiektuan sortutako aholkuen artean, leihatila bakarreko sareak indartzea, horiek ezartzea erraztuko duten esparru arau-emaileak garatzea eta horrelako ereduak estatu- eta Europa-mailan zabaltzeko aukera emango duten finantzaketa-mekanismoak sendotzea daude.
Sostenibilidad XL biltzarrean parte hartuta, emaitza horiek Espainia eta Europa osoko erakundeetako ordezkariekin, profesionalekin eta erakundeekin partekatu ahal izan dira, eta hiri-berroneratze integralaren arloan nazioarteko erreferentziatzat jotzen den eredu bat zabaltzen lagundu da.
